1956 sàn: Sɛbɛnnikɛlaw ka lajɛba Kɛra Pari
San 1956 Sɛtanburukalo la, sɛbɛnnikɛlaw, dɔnkotigiw ani hakilijagabɔlaw bɔra Afiriki, Karayibu, Ameriki ani diɲɛ fan wɛrɛw la, u ye ɲɔgɔn sɔrɔ u siɲɛ fɔlɔ la Sorbonne la Pari. U ka cidenyabaara : ka baro kɛ u ka tariku, u ka laadalakow, ani u ka siniɲɛsigi kan.
Miiri k’a filɛ, boonba dɔ be Sorbonne, Pari inivɛrisite tɔgɔba dɔ la, min falen be sɛbɛnnikɛlaw, dɔnkilidalaw ani miirilikɛlaw la. Tile naani kɔnɔ, k’a ta sɛtanburukalo tile 19 na ka se tile 22 ma san 1956, u ye baro kɛ Numukɛw ka ko kɛlenw kan diɲɛ yɔrɔw la.
O waati la, Farafinna jamana caman tun ma hɔrɔnya fɔlɔ k’u yɛrɛ ka siniɲɛsigi latigɛ: jamana wɛrɛw tun bɛ u mara. O de bɛ wele ko koloniyali : jamana dɔ bɛ dɔ wɛrɛ mara, ka latigɛw kɛ o kama.
O lajɛba in hakilina bɔra Alioune Diop fɛ, Senegali cɛ dɔ min wolola Saint-Louis. San 1947, a ye Présence Africaine sigi senkan, zurunali min tun bɛ sɛbɛnw ni hakilinaw bɔ Afiriki n’a mɔgɔw kan.
Lajɛ in senfɛ, mɔgɔba dɔw tun bɛ yen. Aimé Césaire tun ye sɛbɛnnikɛla ani poyikɛla ye ka bɔ Martinique. Léopold Sédar Senghor tun ye Senegali poyikɛla ye min tun bɛna kɛ kɔfɛ Senegal jamanakuntigi fɔlɔ ye. Richard Wright tun ye Ameriki sɛbɛnnikɛla tɔgɔba ye.
Nka bɛɛ ma sɔn o ma! Tuma dɔw la, lajɛdenw tun bɛ baro dumanw kɛ tariku, siyawoloma ani koloniyali kan.
San kelen ka kɔn o ɲɛ, san 1955, Bandung ka lajɛba tɔgɔba tun kɛra Ɛndonezi jamana na. Afiriki ni Azi jamana 29 ka lasigidenw tun ye ɲɔgɔn lajɛn yen walasa ka baro kɛ, fɛn wɛrɛw cɛma, koloniyali labanko kan. O cogo la, Bandung kɛra waatiba ye yɛrɛmahɔrɔnya kɛlɛw tariku kɔnɔ.
Pari dugu kɔnɔ, kunnafonisɛbɛn dɔw ye tɔgɔla tɔgɔ da kongresi la min bɛ mɔgɔ kabakoya: « Bandung of Black Culture ».
O lajɛ in kɔfɛ, lajɛdenw ye Afiriki laadalatɔn dɔ sigi senkan, jɛkulu min y’a yɛrɛ di u ka baara taabolo ma.
