Likweli ya Mbɛbu ya Orange
Monkey moko très spécial ewuti kondimama officiellement lokola espèce ya sika na République démocratique du Congo. Babengaka yango Likweli, mpe ezali na ezaleli moko ya kokamwa: mbɛbu ya langi ya orange!
Na bazamba ya République démocratique du Congo, bato ya siansi bamoni lolenge ya sika ya nyama: Likweli. Nkombo na yango ya siansi ezali Colobus congoensis.
Nyoka oyo ezali na nsuki ya moindo mpe langi ya orange zingazinga ya monɔkɔ na yango. Efandaka libosoliboso na banzete ya bazamba ya Parc national ya Lomami.
Bato ya siansi basilaki komona nyama moko ya kokamwa na 2008, kasi fɔtɔ́ oyo bazwaki na ntango wana ezalaki komonana polele te. Esengelaki bolukiluki ya bambula mingi mpo na kondimisa ete ezalaki mpenza lolenge ya sika.
Kati na 2018 mpe 2022, balukiluki bamonaki nyama yango mbala 114. Bayekolaki lolenge na yango, ba gènes na yango, ata mpe makɛlɛlɛ oyo ebimisaka.
Ba Likweli bafandaka na etando moke mpenza ya pene na 1.700 km2. Bato ya siansi bakanisaka ete ekoki kozala na likama mpe bazali kopesa likanisi ya kotya yango na molɔngɔ ya banyama oyo ezali na likama ya kolimwa.
https://youtube.com/ba mikuse/Q5KGMetk8y0?eloko=kokabola
