Àwọn adágún, odò, koríko, àti igi wà. Àwọn ẹranko bíi erinmi, erin, àti giraffes ń gbé ní àwọn agbègbè kan. Àwọn ènìyàn ń gbé níbẹ̀ pẹ̀lú.
Ṣùgbọ́n kí ló dé tí Sahara fi gbẹ tó bẹ́ẹ̀?
Ní nǹkan bí ẹgbẹ̀rún ọdún mọ́kànlá [11,000] sẹ́yìn, ayé ní àkókò kan tí ojú ọjọ́ ní àwọn agbègbè kan ní Áfíríkà jẹ́ ọ̀rinrin. Èyí ni a mọ̀ sí Àkókò Ọrinrin Áfíríkà.
Ní àkókò yẹn, Ayé kò gba ìwọ̀n oòrùn kan náà ní gbogbo ọdún. Nítorí àwọn ìyàtọ̀ díẹ̀díẹ̀ nínú ìyípo Ayé àti ìtẹ̀sí ayípo rẹ̀, ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ní Àríwá Ayé jẹ́ oòrùn tó pọ̀ sí i. Èyí mú kí òjò ilẹ̀ Áfíríkà lágbára sí i, èyí tó mú kí òjò pọ̀ sí i ní Saharan.
Lẹ́yìn náà, ní ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọdún, àwọn ipò wọ̀nyí yípadà. Òjò òjò dínkù, àwọn adágún náà sì dínkù díẹ̀díẹ̀. Ewéko dínkù, ilẹ̀ gbẹ, aṣálẹ̀ sì fẹ̀ sí i.
Ìyípadà yìí kò ṣẹlẹ̀ ní òru kan; ó bẹ̀rẹ̀ díẹ̀díẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àkókò kan rí àwọn ìyípadà kíákíá.
Báwo la ṣe mọ̀ pé Sahara ti jẹ́ ewéko rí?
Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ń ṣe àyẹ̀wò àwọn adágún àtijọ́, àwọn agbada omi, àwọn ohun ìfọ́mọ́lẹ̀, àti àwọn àwòrán àti àwọn àwòrán lórí àpáta. Àwọn àwòrán wọ̀nyí ń ṣàfihàn àwọn ẹranko àti àwọn ìran ìgbésí ayé ojoojúmọ́. Wọ́n jẹ́rìí sí Sahara níbi tí àwọn ènìyàn ń gbé ní àwọn ilẹ̀ tí ó yàtọ̀ sí ti òní.
Àwọn àwòrán wọ̀nyí dà bí àwọn ìránṣẹ́ àtijọ́ tí a fi sílẹ̀ lórí àwọn òkúta. Wọ́n ń sọ fún wa nípa àkókò kan tí Sahara ti rọ̀ jù.
Àti nítorí pé Sahara jẹ́ aṣálẹ̀ lónìí kò túmọ̀ sí pé ó ti wà rí! Ojú ọjọ́ ayé ń yípadà bí àkókò ti ń lọ, Sahara sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àpẹẹrẹ tí ó yani lẹ́nu jùlọ.
